Didactisch handelen

In mijn lessen zet ik verschillende ict-middelen in. Zo projecteer ik aan het begin van elke les het lesplan op het bord, zodat leerlingen weten wat hun te wachten staat. In het lesplan staan ook paginanummers uit het boek en ik vermeld bij welke onderdelen de leerlingen het Chromebook moeten gebruiken. In mijn lessen gebruik ik zo nu en dan een PowerPointpresentatie. Als voorbeeld voeg ik twee PowerPointpresentaties van lessen toe. De eerste les gaat over de spelling van de Engelse werkwoorden in het Nederlands, die ik heb gemaakt voor een 2 havoklas: PPPEngelsewerkwoorspellingMJKlaver. In de tweede les, voor dezelfde klas, hebben de leerlingen een werkwoordenwedstrijd gedaan, de Nieuwsquiz-kahoot en heb ik een deel van de Nederlandse grammatica herhaald omdat ze bezig zijn met de naamvallen bij Duits: PPPwerkwoordenwedstrijdenmeerMJKlaver.

Motiveren en activeren

Om leerlingen te stimuleren om het nieuws te volgen, speel ik één keer per week de Nieuwsquiz van Alain Balistreri. Deze nieuwsquiz heb ik ontdekt via de Facebookgroep Leraar Nederlands waar ik lid van ben. Tijdens de eerste week van het schooljaar wijs ik leerlingen op goede (online) nieuwsbronnen zoals de NOS, Teletekst, het journaal (vanzelfsprekend ook online en via NPO Start te zien), NPO Radio 1 en krantensites. Ik laat ook op het digibord zien dat alle Nederlandse nieuwsmedia een gratis app voor Android en Apple iOS hebben die je kunt downloaden op je telefoon.

NOS app in Google Playstore

De meeste leerlingen doen erg fanatiek mee aan de Kahootquiz  over het nieuws en zijn trots als ze een antwoord goed hebben. Sommige leerlingen zeggen ook dat ze het nieuws beter volgen omdat we deze quiz elke week spelen.

Na een klassikale uitleg over de werkwoordspelling en enkele oefeningen op papier halen de brugklassers en de tweedeklassers die ik niet in de brugklas heb gehad hun Diploma van de Werkwoordspelling van de digitale methode Leswijs, die via Learnbeat beschikbaar is. Het idee dat ze een digitaal diploma kunnen halen, motiveert leerlingen enorm. Voor de traditionele papieren toets haalt gemiddeld 80 procent van de leerlingen die het Diploma van de Werkwoordspelling hebben gehaald een ruime voldoende.

Zaza dictee
Zo komen mijn leerlingen niet thuis 🙂 – © Zaza (gebruikt met toestemming van de tekenaar)

 

Eigen werk

Voor de lessen over de Engelse werkwoordspelling heb ik een set in Quizlet gemaakt voor de leerlingen waarmee ze thuis konden oefenen.

Om een lessenserie af te sluiten gebruik ik bij wijze van een formatieve toets regelmatig een zelfgemaakte Kahootquiz. Twee voorbeelden van mijn hand: een quiz over Reynaert de vos en een over de spelling van Engelse werkwoorden in het Nederlands.

Om literaire gesprekken in de klas te ondersteunen heb ik een set gesprekskaarten in Socrative gemaakt met vragen over het korte verhaal ‘Op de grote weg’ van Maarten Biesheuvel. Dat verhaal hebben de leerlingen in de klas beluisterd als podcast. De leerlingen moesten daarna in groepjes discussiëren over de vragen en per groep één antwoord indienen. Omdat het moeilijk is om Socrative weer te geven in een niet-lessetting heb ik een aparte pagina aangemaakt met screenshots van het inloggen en de antwoorden van één van de groepjes.

Voor de kerstvakantie wil ik leerlingen twee persoonlijke boekentips geven. Om goede tips te geven wil ik aansluiten bij hun interesses en leeservaring. Ik heb een enquête in Google Formulieren gemaakt die de leerlingen invullen. Hieronder een sreenshot van een deel van een ingevulde vragenlijst.

Antwoorden leesenquete

 

In Google Formulieren heb ik ook een enquête gemaakt over de waardering voor de lessen over werkwoordspelling in periode 1. De vragen zijn hier te vinden en de antwoorden hier.

Tot slot gebruik ik soms een exitticket om te peilen of ik de lesstof goed heb uitgelegd. De leerlingen kunnen aangeven of ze nog vragen hebben en tips geven voor de volgende les. Omdat de leerlingen de vragen ook anoniem kunnen beantwoorden, krijg ik heel eerlijke antwoorden. De leerlingen voelen zich gehoord omdat ik in de volgende les terugkom op vragen en tips. Ik maak de exittickets via de site ExitTicket.nl. Hieronder een voorbeeld van een exitticket dat ik in de klas heb gebruikt en een antwoord van een leerling.

Exitticket

Antwoord extitticket
Antwoorden van leerling op extitticket.

 

 

Blended learning

Bij werkwoordspelling werkt blended learning erg goed, heb ik gemerkt. Bij het maken van het eerste deel van de oefeningen voor het werkwoorddiploma mogen de leerlingen het schema uit het boek en het uitlegstencil dat ze van mij krijgen erbij houden, bij het tweede deel mogen ze een A4 met eigen aantekeningen gebruiken en het laatste deel maken ze zonder hulpmiddelen.

Via de docentenlogin kan ik de voortgang van leerlingen in Learnbeat bijhouden.

Arrangeren en differentiëren

Via Learnbeat kan ik per klas, per groep en per leerling materiaal uitzoeken en klaarzetten. Ik kan ook differentiëren met het aanzetten van de antwoorden. Voor leerlingen met dyslexie zet ik de antwoorden van (werkwoord)spellingoefeningen meteen aan omdat zij baat hebben bij directe feedback. De andere leerlingen controleren hun werk per opdracht.

Naast docent Duits en Nederlands ben ook leerlingbegeleider voor leerlingen met autisme. Nienke is een leerling in 5 havo die gespreid examen doet. Door haar angststoornis is ze niet zo vaak op school. Ik heb voor haar een Learnbeatklas aangemaakt met eindexamenoefenmateriaal voor onder meer Duits en Frans.

Ideaal aan Learnbeat is de beschikbaarheid van lesmateriaal van verschillende educatieve uitgevers en collegadocenten. Ik kies per onderdeel (grammatica, spelling, leesvaardigheid enzovoort) het beste materiaal en zet dat in een klassen- of individueel arrangement.

Het grote aanbod aan teksten in de Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren (dbnl) en op de sites van Nederlandse kranten en tijdschriften stelt mij ook in staat om te differentiëren op onderwerp. Na de eerste periode, als ik een idee heb van de sterke en zwakke punten van de leerlingen, vraag ik ze om via een Googleformulier hun hobby’s en interesses door te geven. Daar zoek ik dan teksten bij. Ook kan ik ze boeken aanraden die aansluiten bij hun belangstelling.

Flipping the classroom

Af en toe vraag ik leerlingen om vooraf, als huiswerk, een uitlegvideo te bekijken. Sinds Magister URL’s ook aanklikbaar kan weergeven, is de kijkbereidheid onder leerlingen aanzienlijk gestegen. Voordat Magister deze mogelijkheid bood, kregen de leerlingen de URL per e-mail of ik zette een verkorte versie (gemaakt met TinyURL of Bitly) in Magister. Dat leidde nauwelijks tot kijken. De leerlingen ‘vergaten’ in hun mail te kijken of namen niet de moeite om het verkorte webadres even met copy paste in hun browser te zetten.

Een video die ik regelmatig als huiswerk laat bekijken is ‘Schrijfdoelen en tekstsoorten’ van Arnoud Kuijpers. In de klas gaan we dan verder met het toepassen van deze stof op teksten.

Sommige leerlingen zijn erg enthousiast over uitlegvideo’s omdat ze ze kunnen bekijken wanneer het hun goed uitkomt. Dit wordt wel asynchrone e-learning genoemd.

Er komen regelmatig leerlingen naar me toe om te vragen of een bepaalde video geschikt is om te gebruiken als voorbereiding op een toets.

Modeling

In alle lokalen op Het Drachtster Lyceum hangt een digibord of een interactief smartbord. Deze borden vind ik ideaal voor modeling bij lees- en schrijfvaardigheid. Je projecteert een tekst, laat de leerlingen de tekst even lezen en met een gekleurde stift markeer je bijvoorbeeld de kernzin van een alinea. Bij schrijfvaardigheid wijs ik de precieze plek waar de komma komt na een aanhef bij het schrijven van een e-mail of brief. Ook voor poëzieanalyse vind ik modelen via het digibord erg praktisch. Je kunt heel duidelijk laten zien hoe bijvoorbeeld enjambement eruitziet en wat voor invloed deze stijlfiguur op de tekst heeft.

Modelen
Modelen via het digibord.

Feedback

Voor schrijfvaardigheid en het leesdossier gebruiken we op school Google Docs. Wat leerlingen maken, delen ze met hun docent. Feedback geven via een Google-document gaat erg gemakkelijk. Getypte commentaren en tips in de kantlijn werken voor leerlingen veel motiverender dan opmerkingen met een rode pen. Leerlingen kunnen de feedback meteen verwerken. Als docent word ik altijd blij als ik een reeks e-mails met ‘Probleem opgelost’ in de onderwerpregel krijg tijdens een schrijfles.

Feedback bij schrijfopdracht